Genesteld aan de diepste baai van de Adriatische kust ligt Kotor, een middeleeuws juweeltje dat ogenschijnlijk rechtstreeks uit een sprookjesboek is gestapt. De stad wordt omringd door imposante stadsmuren die zich kronkelend omhoogwerken over steile berghellingen, terwijl de Bokabaai — die door velen ten onrechte een fjord wordt genoemd, maar geologisch gezien een ria is — het geheel omsluit met een bijna filmische grandeur. Het contrast tussen het diepblauwe water, de grijs-witte rotsformaties en de rode daken van de oude stad is werkelijk onweerstaanbaar en verklaart waarom Kotor in 1979 door UNESCO werd erkend als werelderfgoed.

De geschiedenis van Kotor is er een van voortdurende wisselende machthebbers: Illyriërs, Romeinen, Byzantijnen en Servische vorsten gingen vooraf aan maar liefst vier eeuwen Venetiaanse overheersing, die van de vijftiende tot de achttiende eeuw duurde. Die Venetiaanse invloed is nog altijd overal zichtbaar — in de sierlijke gevels van de paleizen, de Rooms-katholieke kathedraal van Sint-Tryphon uit de twaalfde eeuw en de talloze klokketorens die boven de daken uitsteken. Na de val van Venetië passeerde de stad nog door Oostenrijkse, Franse en Joegoslavische handen, wat heeft bijgedragen aan de fascinerende culturele gelaagdheid die je er vandaag nog voelt.

Vanuit Nederland reis je het makkelijkst naar Kotor via een vlucht naar Tivat (op slechts 8 kilometer afstand) of Dubrovnik in Kroatië, van waaruit je met een taxi of bus in circa twee uur rijdt langs een van de mooiste kustroutes van Europa. Montenegro gebruikt de euro als officiële valuta, hoewel het land geen EU-lid is — dit is praktisch voor Nederlandse reizigers. De lokale bevolking spreekt Montenegrijns, maar in de toeristische sector is Engels breed geaccepteerd. Buiten de oude stad vind je betaalbare guesthouses en lokale konoba's waar je authentieke gerechten als Njeguški pršut (gedroogde ham) en verse Adriatische vis kunt proeven voor een fractie van wat je in West-Europa zou betalen.

Het grootste voorbehoud bij een bezoek aan Kotor is het massatoerisme dat de stad in de zomermaanden letterlijk overspoelt. Op drukke dagen meren er meerdere cruiseschepen tegelijk aan, wat betekent dat de nauwe straatjes van de oude stad onbegaanbaar vol kunnen staan met duizenden extra bezoekers. Dit heeft niet alleen gevolgen voor de sfeer, maar ook voor het milieu en de leefbaarheid voor bewoners, van wie velen zijn vertrokken nu woningen massaal worden omgezet naar vakantieverhuur. Wie Kotor in zijn beste gedaante wil zien, plant de reis buiten het spitsseizoen — en geniet dan van een bestemming die zijn hype ruimschoots waarmaakt.